Lego-blokjes uit 1958 passen nog perfect op moderne
Lego houdt 65+ jaar lang dezelfde tolerantie — 0,005 mm. Een familie-erfstuk dat letterlijk klikt.
Techniek
Reparaties, onderhoud en handige technieken
De magnetron werd ontdekt door een gesmolten chocoladereep
Tijdens een radar-experiment in 1945 voelde Percy Spencer iets warms in zijn broekzak. Wetenschap heeft soms gewoon verbluffend goede pech nodig.
WD-40 is feitelijk poging nummer 40
De naam betekent 'Water Displacement, formula #40'. De eerste 39 pogingen waren minder succesvol — maar nooit verspild.
Een sleutel werkt door penhoogtes uit te lijnen
Een gewoon cilinderslot bevat 5 of 6 verende pennetjes. Alleen wanneer de inkepingen op de juiste hoogte komen, kan de cilinder draaien. Lockpicking maakt gebruik van het feit dat geen slot wiskundig…
De eerste 'hovercraft' patenteerde Christopher Cockerell in 1955
De Britse uitvinder testte het concept met twee in elkaar gestoken blikjes en een föhn op zijn keukentafel. Een jaar later voer er een levensgrote prototype over Het Kanaal.
Een vacuümpomp werkt door het uitzetten van gas, niet door 'zuigen'
Atmosferische druk drukt het gas naar binnen wanneer een lagere druk wordt gecreëerd. Daarom heeft een echt vacuüm een maximale 'zuigkracht' van 1 atmosfeer (ongeveer 1 kg/cm²).
Een kofferslot van 3 cijfers heeft slechts 1000 mogelijkheden
Theoretisch kan iemand het in maximaal 1000 pogingen kraken, gemiddeld 500. Daarom zijn deze sloten alleen 'eerlijke buren'-sloten — geen serieuze diefstalbeveiliging.
Zaagtanden zijn zo gevormd dat ze afwisselend naar links en rechts wijzen
Die 'zetting' zorgt dat de zaagsnede iets breder wordt dan het zaagblad zelf. Daardoor klemt de zaag niet vast in het hout — een detail dat veel beginners over het hoofd zien.
De viltstift werd in Japan ontwikkeld om snel te schrijven
Yukio Horie van Tokyo Stationery patenteerde in 1962 de eerste vilttip-pen. Die werd binnen tien jaar wereldwijd populair, vooral in scholen en bij artiesten.
Velo lus-pennen werden uit zeezoekers ontwikkeld
De zelfklevende strips voor het aan elkaar plakken van rits-loze schoenen kwamen aan het licht via NASA-ruimtepakken in de jaren '60, waar metalen ritsen onhandig en zwaar waren.
Een gloeilamp werkt op een wolfraamdraad bij ruim 2500 °C
Wolfraam heeft het hoogste smeltpunt van alle metalen (3422 °C). Toch verdampt er per dag een paar atomen die zich op de glaswand afzetten — daardoor wordt een oude lamp van binnen langzaam zwart.
De 'rinkelende deurbel' is bedacht door Joseph Henry in 1831
De Amerikaanse natuurkundige bouwde de eerste elektromagnetische bel die met een schakelaar geactiveerd kon worden — feitelijk de voorloper van zowel deurbel als telegraaf.
De kettinggeleidende 'derailleur' bij de fiets stamt uit het wielrennen
De ronde kettingschakelaar voor versnelling werd in de jaren '30 toegestaan in de Tour de France, na lange weerstand van organisatoren die vonden dat het wielrennen te eenvoudig zou maken.
Een lift heeft altijd ten minste een vijfvoudige veiligheidsmarge
Liftkabels zijn zo gedimensioneerd dat ze minstens vijf keer het maximumgewicht kunnen dragen. Daarnaast hebben liften meerdere onafhankelijke remsystemen — vrijwel niemand is ooit door een gebroken…
Soldeerwerk vereiste tot voor kort lood — nu loodvrij
Sinds 2006 verbiedt de Europese RoHS-richtlijn lood in de meeste consumentenelektronica. Loodvrije soldeer smelt bij hogere temperatuur, wat hogere eisen stelt aan de soldeerbout.
Een schaar is een dubbele hefboom
Het scharnierpunt is het draaipunt; de handvatten en de bladen zijn elk een hefboom. Daardoor is een lange schaar met korte bek geschikt voor knippen met veel kracht (snoeischaar), en een korte schaar…
Lego-blokjes uit 1958 passen nog op moderne
Lego houdt de tolerantie van zijn blokjes al sinds 1958 op exact dezelfde maat: 0,005 mm. Daardoor klikt een blokje van vandaag perfect op een blokje van 65 jaar geleden.
De stofzuiger werd uitgevonden door iemand die op de loopbrug bijna stikte
Hubert Cecil Booth zag in 1901 een schoonmaakmachine die stof opblies in plaats van opzoog. Hij kreeg het idee om de luchtstroom om te keren en testte het door een zakdoek over een stoel te leggen en…
De stoommachine van James Watt heeft de eenheid 'watt' opgeleverd
Watt verbeterde rond 1769 de bestaande stoommachine van Thomas Newcomen tot een vele malen efficiënter ontwerp. Ter ere van zijn werk is sinds 1882 de eenheid van vermogen naar hem genoemd.
Duct tape kreeg zijn naam in de Tweede Wereldoorlog
Het Amerikaanse leger gebruikte het om munitiekisten waterdicht af te plakken. Na de oorlog werd het in de bouw vooral gebruikt om luchtkanalen (ducts) af te dichten, waarvan de naam.
De microscoop werd in Nederland uitgevonden
Antoni van Leeuwenhoek slijpte begin 17e eeuw in Delft lenzen waarmee hij als eerste eencellige organismen waarnam. Hij noemde ze 'kleine diertjes' (animalcules) en correspondeerde erover met de Royal…
Klittenband is geïnspireerd door zaadjes van de klit
Toen Zwitserse ingenieur George de Mestral in 1941 zijn hond na een wandeling moest borstelen, bekeek hij de zaden onder een microscoop. De microscopische haakjes leidden tot het patent op Velcro.
WD-40 betekent 'Water Displacement, formula #40'
De naam komt uit het laboratoriumlogboek van uitvinder Norm Larsen: het was zijn 40e poging om een waterverdrijvend product te maken, in 1953. De originele formule wordt nog steeds als bedrijfsgeheim…